Blog Marcin Kalmus

Czy środki na rachunku VAT potwierdzają zdolność finansową wykonawcy?

2020-06-24 – Marcin Kalmus komentarze (0)

Wpływ split payment na badanie zdolności finansowej wykonawcy do realizacji zamówienia publicznego

Mechanizm split payment (podzielonej płatności) obowiązuje w Polsce od 2018 r. Polega on na dokonywaniu zapłaty za fakturę na 2 rachunki bankowe należące do przedsiębiorcy. Na pierwszy z rachunków (tzw. rachunek zasadniczy) trafia wartość faktury netto, natomiast na 2 (tzw. rachunek VAT) trafia kwota podatku VAT. Rozwiązanie to ma służyć uszczelnieniu systemu podatkowego przez ograniczenie wyłudzeń podatku VAT. 

Mechanizm ten od 2019 r. jest obowiązkowy w zakresie towarów i usług wymienionych w Załączniku nr 15 do Ustawy z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 106 z późn. zm.). Do najczęściej występujących na gruncie Pzp możemy zaliczyć roboty budowlane, czy też dostawy sprzętu komputerowego.

W zakresie pozostałych towarów i usług (niewymienionych w Załączniku nr 15) mechanizm ten jest dobrowolny i zależy wyłącznie od decyzji kontrahenta opłacającego wystawioną fakturę.

 

Badanie zdolności finansowej wykonawcy

Zamawiający ustalając warunki udziału w postępowaniu, może badać między innymi, czy wykonawcy znajdują się w sytuacji finansowej, gwarantującej należytą realizację zamówienia.

Minimalny, otwarty katalog aspektów, które mogą podlegać badaniu, określa art. 22c Pzp. Choć nie znajdziemy tam wprost podstawy do badania wysokości środków finansowych, którymi dysponuje wykonawca, lub jaką zdolnością kredytową posiada, to warunek w tym zakresie jest w pełni dopuszczalny i dosyć powszechnie stosowany. Z warunkiem takim koresponduje § 2 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia, zgodnie z którym, w celu potwierdzenia spełniania przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu lub kryteriów selekcji dotyczących sytuacji ekonomicznej lub finansowej zamawiający może żądać między innymi:

„Informacji banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej potwierdzającej wysokość posiadanych środków finansowych lub zdolność kredytową wykonawcy, w okresie nie wcześniejszym niż 1 miesiąc przed upływem terminu składania ofert albo wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu;”

Jak podkreśliła Krajowa Izba Odwoławcza w Wyroku z dnia 2018-02-09, KIO 156/18, KIO 157/18, KIO 158/18, KIO 159/18, KIO 160/18, KIO 161/18:

"Potencjał ekonomiczno - finansowy ma za zadanie umożliwić wykonawcy prawidłową i terminową realizację przedmiotu zamówienia do chwili uzyskania od zamawiającego płatności lub płatności częściowej. W praktyce chodzi zatem o to, aby wykonawca realizujący zamówienie publiczne dysponował środkami finansowymi lub zdolnością kredytową umożliwiającą zakup materiałów, wynajem sprzętu czy opłacenie ludzi zaangażowanych w realizację przedmiotu zamówienia."

Ww. wyrok zawiera również wskazówki, jakie okoliczności zamawiający powinien brać pod uwagę, ustalając treść warunku dotyczącego sytuacji finansowej, tak by był on zgodny z art. 22 ust. 1a Pzp tzn. proporcjonalny do przedmiotu zamówienia oraz umożliwiający ocenę zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia.

Zamawiający musi przeanalizować zakres zamówienia, który będzie musiał samodzielnie sfinansować wykonawca, biorąc pod uwagę przewidziany sposób rozliczenia kontraktu (np. zaliczkowanie, płatności częściowe itp.) i ustalić wymagana kwotę tak, by odpowiadała ona tej wartości. Np. jeśli przewidziano płatności częściowe, co do zasady wartość taka powinna odpowiadać wartości nakładów, jakie poniesie wykonawca na realizację etapu I – kolejne etapy finansowane będą już z wypłaconych przez zamawiającego środków.

Wpływ spit payment na ocenę wysokości posiadanych środków finansowych.

Jeżeli na potwierdzenie sytuacji finansowej ustalonej przez zamawiającego w warunku udziału w postępowaniu, wykonawca zdecyduje się na wykazanie zamawiającemu środków, którymi dysponuje, zobowiązany jest przestawić jako dowód „Informację banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej potwierdzającej wysokość posiadanych środków”. W dokumencie takim instytucja wystawiająca często zawiera informację „Saldo na rachunku bieżącym łącznie z rachunkiem VAT na dzień wystawienia zaświadczenia wynosi: xxxx”

I tu pojawiają się wątpliwości. Wykonawca ma wszak wykazać dysponowanie określonymi środkami, a przez dysponowanie zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego rozumiemy między innymi «mieć coś do dyspozycji». Dysponowanie środkami na rachunku VAT jest jednak ograniczone ustawowo. Choć środki te są własnością przedsiębiorcy, to może on nimi dysponować wyłącznie w zakresie określonym w art. 62a ust. 2 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz.U. 2019 poz. 2357 z póżn. zm.). Czy należy zatem takie środki, uznać za środki, którymi wykonawca dysponuje?

Aby odpowiedzieć na to pytanie, musimy odnieść się do opisanego powyżej celu, w jakim zamawiający określa warunek sytuacji finansowej. Weryfikacja pozytywna tego warunku ma zagwarantować Zamawiającemu, że wybrany wykonawca będzie w stanie sfinansować kontrakt lub przynajmniej jego część (przy płatnościach częściowych). Przez sfinansowanie kontraktu rozumiemy między innymi zakup niezbędnych materiałów, ponoszone koszty pracownicze, koszty sprzętu i inne, niezbędne do prawidłowej realizacji.

Środki z rachunku VAT zgodnie z  art. 62a ust. 2 Prawa bankowego, mogą służyć wykonawcy między innymi do:

a) płatności kwoty odpowiadającej kwocie podatku od towarów i usług z tytułu nabycia towarów lub usług na rachunek VAT (zapłata wartości podatku VAT za nabyte towary i usługi)

b) wpłaty na rachunek urzędu skarbowego:

   - podatku od towarów i usług, w tym podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów, dodatkowego zobowiązania podatkowego w tym podatku, a także odsetek za zwłokę w podatku od towarów i usług lub odsetek za zwłokę od dodatkowego zobowiązania podatkowego oraz podatku dochodowego od osób prawnych,

    - zaliczek na ten podatek, a także odsetek za zwłokę w podatku dochodowym od osób prawnych oraz odsetek od zaliczek na ten podatek,

   - podatku dochodowego od osób fizycznych oraz zaliczek na ten podatek, a także odsetek za zwłokę w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz odsetek od zaliczek na ten podatek,

   - podatku akcyzowego, przedpłat podatku akcyzowego, wpłat dziennych, a także odsetek za zwłokę w podatku akcyzowym oraz odsetek od przedpłat podatku akcyzowego,

    - należności celnych oraz odsetek za zwłokę od tych należności,

c) należności z tytułu składek, o których mowa w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, z późn. zm.12)), oraz należności z tytułu składek, o których mowa w art. 32 tej ustawy, do których poboru obowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych,

Jak wynika z powyższego, Wykonawca może przeznaczyć środki z rachunku VAT na opłacenie czy to podatku VAT od nabywanych towarów i usług niezbędnych do realizacji kontraktu, czy też części kosztów pracowniczych w wysokości odpowiadającej składkom ZUS. W tym kontekście, środki zgromadzone na rachunku VAT niewątpliwie należy uznać za środki, którymi wykonawca dysponuje, a zatem za wliczające się do salda środków potwierdzających spełnianie warunku. 

Za uznaniem środków z rachunku VAT przemawia również jeszcze jeden argument, na który uwagę zwrócił mi uwagę Maciej Tomaka. Otóż jak wcześniej wspominałem, split payment nie jest obowiązkowy w pełnym zakresie rozliczeń przedsiębiorców, nie zależy również od woli przedsiębiorcy, ale wyłącznie od decyzji kontrahenta opłacającego fakturę.

Jeśli oceniamy sytuację 2 wykonawców, z których pierwszy ma na koncie kwotę 123 PLN (bo jego działalność nie obejmuje towarów i usług określonych w Załączniku nr 15 do ustawy o VAT lub kontrahenci nie dokonują płatności z zastosowaniem podzielnej płatności), natomiast drugi wykonawca ma na rachunku bieżącym 100 PLN, a 23 PLN na rachunku VAT, to nie uznanie tej kwoty byłoby nierównym traktowaniem wykonawców. Obaj wszak zrobili obrót i wystawili faktury na 123 PLN brutto.

Poniżej kilka ciekawych wyroków związanych z oceną zdolności finansowej wykonawców:

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 2018-02-09, KIO 156/18, KIO 157/18, KIO 158/18, KIO 159/18, KIO 160/18, KIO 161/18 

 

"Potencjał ekonomiczno - finansowy ma za zadanie umożliwić wykonawcy prawidłową i terminową realizację przedmiotu zamówienia do chwili uzyskania od zamawiającego płatności lub płatności częściowej. W praktyce chodzi zatem o to, aby wykonawca realizujący zamówienie publiczne dysponował środkami finansowymi lub zdolnością kredytową umożliwiającą zakup materiałów, wynajem sprzętu czy opłacenie ludzi zaangażowanych w realizację przedmiotu zamówienia.

Realne udostępnienie potencjału ekonomiczno - finansowego może rodzić trudności praktyczne. Zadać bowiem można sobie pytanie w jaki sposób udostępnić wykonawcy brakującą część przychodów w danym roku obrotowym, aby spełnić warunki udziału w postępowaniu. I nie chodzi tu z pewnością o proste zsumowanie przychodów dwóch podmiotów za dany rok obrotowy, które prowadziłoby jedynie do formalnego i "papierowego" wykazania spełnienia warunków udziału w postępowaniu, ale o wykazanie realnego przekazania potencjału ekonomiczno - finansowego, który wspomoże wykonawcę w trakcie realizacji zamówienia. Dla przykładu jednym z najprostszych i przejrzystych sposobów udostępnienia potencjału ekonomiczno - finansowego podmiotu trzeciego jest umowa pożyczki/kredytu, określającą kwotę pożyczki oraz cel, w jakim środki finansowe zostają przekazane przez podmiot trzeci na rzecz wykonawcy."

 

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 2017-04-28, KIO 685/17 

 

"W ocenie odwołującego, którą to ocenę podziela Izba, na dokumencie zobowiązania nie opisano sposobu wykorzystania udzielonego zasobu sytuacji finansowej na rzecz wykonawcy wybranego. [...]

Co do zobowiązań banku czyli linii kredytowej dla podmiotu udostepniającego zasoby finansowe, to należy zgodzić się z stanowiskiem odwołującego, że linii kredytowej nie można przekazać na rzecz podmiotu, który korzysta z udostępnienia zasobów sytuacji finansowej podmiotu trzeciego. Na tę okoliczność odwołujący przywołał szereg orzeczeń Krajowej Izby Odwoławczej i tak: z dnia 26.03.15r. o Sygn. akt KIO 454/15, z dnia 10.04.14r. o Sygn. akt KIO 591/14, z dnia 25.02.16r. o Sygn. akt KIO 1996/16. Izba podziela stanowisko odwołującego, że zobowiązanie podmiotu trzeciego do udostępnienia zasobów nie precyzuje na jakiej podstawie ma być przelana kwota i co będzie, jak nie będzie przelana i jak w ogóle można to zobowiązanie wyegzekwować. W tym stanie rzeczy zamawiający powinien nie tylko prosić o dalsze wyjaśnienie jak podnosi odwołujący ale w ocenie Izby ma obowiązek wezwać do uzupełnienia dokumentów. Powyższe wynika z faktu, że w przedłożonym przez wykonawcę wybranego zobowiązaniu z dnia 23.11.2016 r. brak jest sposobu przekazania środków finansowych, a wynika z niego tylko forma przekazania środków finansowych (przelew środków)."

 

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 2018-03-08, KIO 349/18 

 

"Zarzut jest niezasadny. Zamawiający wprawdzie nie badał zsumowanego potencjału finansowo-ekonomicznego, nie mniej jednak zostało w ocenie Izby wykazane, że przystępujący dysponuje lokatą oszczędnościową na kwotę 200 000zł., która stanowi jego majątek odrębny, co w odniesieniu do wymaganej łącznej wartości 120 000zł. (30 000 plus 90 000zł. wynosi 120 000zł.) potwierdza posiadanie wymaganej ilości środków finansowych. Izba wzięła tu pod uwagę fakt, że do 19 lutego 2013r. obowiązywało rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane z dnia 30 grudnia 2009 r. . (Dz.U. Nr 226, poz. 1817), gdzie w par. 1 ust. 1 pkt 9 zamawiający mógł żądać informacji banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, w których wykonawca posiada rachunek, potwierdzającej wysokość posiadanych środków finansowych lub zdolność kredytową wykonawcy, wystawionej nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo składania ofert. Po 19 lutego 2013r. wymogu, aby środki były zgromadzone w banku, w którym wykonawca posiada rachunek już nie ma. Zgodnie z art. 49 ust. 3 ustawy prawa bankowego rachunki lokat oszczędnościowych mogą być prowadzone dla osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej, jednak w ocenie Izby z rozporządzenia w sprawie rodzaju dokumentów w brzmieniu obecnie obowiązującym nie da się wywieść, ze wykonawca musi wykazać się środkami finansowymi znajdującymi się na jego rachunku związanym z działalnością gospodarczą. Co więcej wykonawca może wykazywać ten fakt także za pomocą innych dokumentów niż informacja z banku, jeśli takiej przedłożyć nie jest w stanie - art. 26 ust. 2c ustawy. W ocenie Izby przystępujący TAMAX wykazał spełnianie wymogu dysponowania środkami finansowymi w wymaganej zsumowanej wysokości i wykazał, że ma on możliwość wykorzystania ich bez zgody małżonka w ramach prowadzonej przez siebie działalności. Tym samym zarzut nie potwierdził się."

 

 

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 2018-08-28, KIO 1612/18 

 

"W ocenie Izby Zamawiający prawidłowo dokonał oceny dokumentów jakie wykonawca A. B. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Firma Handlowo - Usługowa Contra A. B. z siedzibą w Toruniu złożył w celu potwierdzenia spełnienia warunku udziału w postępowaniu w zakresie sytuacji finansowej wykonawcy. Wykonawcy winni byli wykazać, że dysponują środkami finansowymi lub zdolnością kredytową nie mniejszą niż 800 000,00 zł. Z przedstawionych dokumentów wynika, że wykonawcy A. B. prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Firma Handlowo - Usługowa Contra A. B. z siedzibą w Toruniu przyznane zostały limity kredytowe oraz produkty kredytowe w określonych w tych oświadczeniach kwotach. Na wezwanie Zamawiającego ww. wykonawca przedstawił za pismem z dnia 2 sierpnia 2018 roku dokumenty tj. Zaświadczenie - Bank Zachodni WBK S.A. z siedzibą we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2018 roku potwierdzające korzystanie kredytu w rachunku bieżącym z limitem w wysokości 600 000, 00 zł; Opinia - Alior Bank S.A. z siedzibą w Warszawie, Oddział w Toruniu z dnia 19 lipca 2018 roku produkty kredytowe z limitem na produkty faktoringowe w wysokości 350 000, 00 zł oraz kredyt odnawialny w rachunku bieżącym w wysokości 250 000,00 zł; Zaświadczenie - Raiffeisen Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2018 roku z przyznanym kredytem w rachunku bieżącym w kwocie 300 000,00 zł. W ocenie Izby, już w oparciu o pierwsze dwa wymienione wyżej dokumenty można stwierdzić, że wykonawca wykazał spełnienie warunku udziału w postępowaniu w zakresie zdolności finansowej. Podnoszona przez Odwołującego argumentacja nie znajduje uzasadnienia, bowiem w przypadku pierwszego z wyżej wymienionych dokumentów odnosił się do wskazanych w dokumencie obrotów na rachunku bieżącym podstawowym, które to obroty dotyczyły okresu od lipca 2017 roku do czerwca 2018 roku. Przyznanie wykonawcy kredytu w rachunku bieżącym o określonej wysokości stanowi o ocenie zdolności finansowych danego podmiotu dokonanej przez dany bank. Również w drugim wymienionym wyżej dokumencie bank jednoznacznie wskazał jakie produkty kredytowe posiada wykonawca, bowiem podpisał umowy w tym zakresie. Tak samo w przypadku trzeciego zaświadczenia wskazana została wartość przydzielonego kredytu w rachunku bieżącym. Izba zaznacza, że zgodnie z paragrafem 2 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 26 lipca 2016 roku w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia prawodawca dopuścił możliwość żądania informacji banku. Ta informacja również ma ograniczone znaczenie, bowiem jak wynika z wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z 9 kwietnia 2009 roku sygn. akt XIX Ga 118/09 bank wystawiając zaświadczenie, informuje o tym, że dany klient ma możliwość ubiegania się o kredyt w określonej wysokości albo posiada zdolność kredytową do określonej kwoty, jednakże nie jest to jednoznaczne z przyrzeczeniem przyznania kredytu w przyszłości. W rozpoznawanej sprawie wykonawca przedstawił zaświadczenia potwierdzające przyznanie linii kredytowych w rachunkach bieżących oraz przyznanie limitu na produktu faktoringowe, co efekcie stanowi o przyznaniu wykonawcy produktów kredytowych, a nie tylko - o czym ww. orzeczenie - posiadanie takiej zdolności kredytowej (podobnie wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 17 grudnia 2012 roku sygn. akt KIO 2627/12). W ocenie Izby wykonawca A. B. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Firma Handlowo - Usługowa Contra A. B. z siedzibą w Toruniu przedstawionymi dokumentami wykazał spełnienie warunku udziału w postępowaniu w zakresie zdolności finansowej, a działanie Zamawiającego w zakresie oceny złożonych przez wykonawcę dokumentów było prawidłowe."

 

Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 2019-05-21, KIO 813/19 

 

"Oceniając treść zaświadczeń z Credit Agricole, przedstawionych Zamawiającemu w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, zdaniem Izby zarówno z opinii o pożyczce z dnia 16.11.2018r jak również uzupełnionego w trybie 26 ust. 3 Pzp zaświadczenia z dnia 29.03.2019r. nie wynika, że wykonawca posiada środki na koncie lub zdolność kredytową w wysokości 200tys. zł. Z uzupełnionego zaświadczenia z dnia 29.03 wynika jedynie, że wykonawcy została udzielona w dniu 21.11.2018r. pożyczka w koncie w wysokości 200tys zł, ale nadal nie wiadomo jaki jest poziom jej wykorzystania i jaka jest aktualna wysokość dostępnych środków finansowych, tym bardziej, że od jej udzielenia do wystawienia zaświadczenia upłynęło ponad 4 miesiące. Zaświadczenie to wskazuje tylko na uruchomienie pożyczki w koncie w listopadzie 2018r. i nie odnosi się do aktualnej sytuacji nie finansowej wykonawcy."

 

Dyskusja:

Ten wpis nie ma jeszcze komentarza. Masz coś do dodania, pytanie albo chcesz po prostu wyrazić swoją opinię? Śmiało :)

Anonim. Zaloguj się aby się podpisać.

Nie znasz SzuKIO?

Przetestuj działanie SzuKIO.

Jeżeli korzystasz z wersji bezpłatnej lub nie masz jeszcze konta:

Sprawdź DEMO.

Marcin Kalmus

Marcin Kalmus

Konsultant ds. zamówień publicznych, moderator i ekspert SzuKIO.pl

Praktyk, posiadający od 2006 r. doświadczenie w udzielaniu zamówień klasycznych oraz sektorowych, specjalizujący się w elektronicznych trybach udzielania zamówień. Członek Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Konsultantów Zamówień Publicznych.

Kontakt: marcin.kalmus @ szukio.pl lub 793 991 891

Nie znasz SzuKIO?

Przetestuj działanie SzuKIO.

Jeżeli korzystasz z wersji bezpłatnej lub nie masz jeszcze konta:

Sprawdź DEMO.

Nowości na blogu:

Projekt ustawy o zmianie ustawy o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi, ustawy ‒ Prawo zamówień publicznych oraz ustawy ‒ Przepisy wprowadzające ustawę ‒ Prawo zamówień publicznych

Nowe PZP jeszcze nie weszło w życie, a już będzie nowelizowane! 2020-07-27 » Marcin Kalmus

Nowe Pzp - projekt Rozporządzenia w sprawie planu postępowań 2020-07-26 » Marcin Kalmus

Wzory ogłoszeń do nowego PZP dla zamówień poniżej progów unijnych 2020-07-24 » Marcin Kalmus

Dopuszczalne formaty plików przy komunikacji elektronicznej w Pzp 2020-08-17 » Marcin Kalmus

Tarcza 4.0 - Koniec publikacji ogłoszeń w siedzibie Zamawiającego i inne zmiany 2020-06-25 » Marcin Kalmus

Polecane

Self-cleaning – realność i skuteczność działań podejmowanych w celu samooczyszczenia 2018-01-25 » Marcin Kalmus